Doktertje spelen in een nat weitje

Door: Joke en Henk Stuurman-Huitema

De Belgische Ardennen, het bijzondere stukje "buitenland" van Zuid-Limburg en het licht glooiende landschap van de Kalkeifel: Joke en Henk Stuurman halen rijke herinneringen op aan een drietal meerdaagse excursies van onze vogelwacht, uitstapjes waar zij met veel plezier aan deelnamen, naar deze prachtige (vogel)gebieden.

De eerste (meerdaagse) excursie waaraan ik in juni 1996 deelnam, was naar Natuurpark Viroin-Hermeton in de Belgische Ardennen. In nauw contact met Els Floris organiseerden onze Belgische vogelvrienden Ludo Lauwens, Paul Prinsen en Pol van Gils deze excursie. Pol was vooral geïnteresseerd in planten en vlinders; helaas kon hij uiteindelijk vanwege gezondheidsproblemen niet aan de excursie deelnemen. Eigenlijk was ik gevraagd om mee te gaan vanwege mijn belangstelling voor en kennis van vlinders.
Door de streek loopt een forse kalklaag, een 130 kilometer lange strook met kalksteenrotsen, die bekend staat als de Calestienne. Het gebied bevat vele orchideeën en andere wilde planten die aantrekkelijk zijn voor tal van bijzondere vlindersoorten.

Bijzondere uilen… of visserslatijn?

Op de heenreis in de auto van Emmy en Frans de Vries bevond zich tussen de bagage ook een aantal zakken met door mij gemaakte nasi, bestemd als maaltijd voor de eerste avond. De nasi zorgde de rest van de reis voor een Chinees sfeertje in de auto, iets waar Emmy en Frans niet echt blij mee waren. Iedereen vond de maaltijd echter heel lekker, net als de maaltijd van Arie trouwens, de volgende dag, met heerlijke biefstuk en champignons: van deze etenswaar bleven de nadelige gevolgen in ieder geval uit…
Piet Kan en Arie Klut – Arie was tóch van de partij, ondanks een gebroken enkel met loopgips – gingen al voor het ontbijt op pad: in alle vroegte zagen ze kleine bonte spechten en steenuilen.
's Avonds, op pad, hoorden we jonge bosuilen en ik hoorde ook over dwergooruilen… maar misschien was dit laatste wel visserslatijn.

Koninginnepage

Koninginnepage

Tijdens onze wandelingen werden zowel Sieb de Witte als Frans de Vries besprongen door enkele teken; Frans ontdeed zich van deze ongewenste gasten met behulp van zijn zakmes.
Jos Lap en Els Floris ontpopten zich als plantenkenners en Hans Boerma en Wiebe van de Honing zijn blijvend geïnteresseerd gebleven in vlinders. Aan vlinders zagen we onder andere de pruimen-, de koninginne- en de koningspage. Bokkenorchis en hommelorchis waren voor mij nieuw.

Gids te water

Aangebrande Orchis

Aangebrande orchis

De tweede excursie waar ik aan deelnam, bracht me in juni 1997 in het Limburgse Gulpen, na eerst nog een lange stop te hebben gemaakt voor een wandeling in het Nationaal Park De Meinweg bij Roermond. Het was erg warm weer en verder zijn mij vooral de vele Libellen aan de oevers van de mooie waterpartijen bijgebleven.
De daaropvolgende dagen bezochten we prachtige gebiedjes in Zuid-Limburg, onder andere de Sint Pietersberg, met de poppenorchis en de grote keverorchis. Op een van deze wandelingen zag ik voor de eerste keer een Europese kanarie en een grauwe vliegenvanger.
Ludo, die ook weer van de partij was, kreeg op een bepaald moment veel belangstelling voor "iets" in een beek… waarbij zijn mooie vogelgids in het water belandde. Helaas, onherstelbaar: we hadden allemaal erg met hem te doen.
Terwijl wij zaterdags genoten van een wandeling, eindigend aan de Maas, werd het thuisfront met noodweer geconfronteerd, waarbij windstoten voorkwamen tot wel 130 kilometer per uur. De dag erop, op zondag, kregen we een klein staartje van het noodweer mee in de vorm van wat onweersdreiging.
Maandag, de laatste dag, bezochten wij de Vrakelberg waar we genoten van een prachtig uitzicht over het Limburgs landschap. Wederom een bijzonder geslaagde excursie, waarop veel werd gezien… en veel werd gelachen! Al was het alleen al om Piet Kan en Arie Klut, die vóór het kraaien van de hanen al op pad gingen om van het ochtendgloren – met de bijbehorende vogelgeluiden – te genieten, vanuit Schin op Geul de Keutenberg op… via, jawel, een 22%-stijging!!

Fanatieke vlinderaars

Omdat wij altijd zo enthousiast vertelden over onze vakanties in de Kalkeifel, kregen wij het verzoek van enkele leden van de VBW"Zaanstreek" om in juni 1999 een vogel-, vlinder- en plantenreis helpen te organiseren. Ja, dat kwam natuurlijk ook omdat diverse leden van onze vogelwacht inmiddels fanatieke vlinderaars waren geworden.
We verbleven een lang weekeinde in het Birgeler Hof, haha, een originele naam voor dit hotel in het plaatsje Birgel, in de buurt van het bij sommigen wellicht bekende plaatsje Blankenheim.
Bij aankomst op de parkeerplaats zag Piet Kan, zoals altijd uiterst alert, direct al een zwarte ooievaar overvliegen.

Blauwe vuurvlinder

Gedurende deze dagen hebben we verschillende vlinderroutes gevolgd, waarbij natuurlijk de vogels en de planten niet werden vergeten. Zo zag Piet Kan tijdens een stop op onze wandelingen naar het Wirfttal een klapekster. Tijdens de trip in het dal van het beekje Schafbach spotte José Crombach een ijsvogel. Op deze plek liet ook de grauwe klauwier zich overigens goed bekijken.
Een belangrijke reden om naar het Wirfttal te gaan, was het daar voorkomen van een zeer zeldzame dagvlinder, de blauwe vuurvlinder. Uiteindelijk werden door Joke op een nat weitje twee exemplaren gevonden. In haar enthousiasme over deze waarneming schreeuwde ze dat de twee vlinders "doktertje aan het spelen waren".

Vogel-Hütte?

Op de buik?! Vermeldenswaard is dat de vlinderkenners meestal op hun buik lagen, tot grote hilariteit van de vogelaars, die meer naar boven keken.
Door zijn overmatige belangstelling voor de vlinders, liet Henk zelfs zijn kijker liggen tijdens de wandeling. In gezwinde spoed terug naar de plek… gelukkig, de kijker lag er nog!
Op zondag brachten we tijdens een wandeling een bezoek gebracht aan het adres waar wij (Joke en Henk) altijd verblijven tijdens onze vele vakanties in de Eifel, de vakantiewoningen van de familie Theo en Irmgard Henn in Gönnersdorf. In hun "Hütte" werden wij getrakteerd op bier en schnaps. Bijkomstig voordeel was dat tijdens dit bezoek een zwaar onweer boven de Eifel losbarstte en wij lekker droog droog. Overigens was het over het algemeen prima weer geweest, iets dat ertoe had bijgedragen dat 't ook deze trip weer bijzonder gezellig was geweest. Zeer geslaagd!

Tijdens deze excursies hebben we heel veel geleerd van onze excursiegenoten – waarvan een aantal helaas niet meer onder ons zijn – over vogels en hun gedrag: nog altijd profiteren wij van deze bij de Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek" opgedane kennis.

De deelnemers aan de excursies waren (in willekeurige volgorde): Ludo Lauwens, Paul Prinsen en Pol van Gils (onze Belgische vogelvrienden), Els Floris, Jos Lap, José Crombach, Piet Kan, Arie Klut, Hans Boerma, Wiebe van de Honing, Corrie en Wim Stam, Gerda en Bertus Bark, Cees van Velzen, Riet Land, Herman Mensink, Joke en Henk Stuurman, Emmy en Frans de Vries, Piet Benjamin en Syb de Witte.