Teleurstellend broedseizoen bij de oeverzwaluwwand in het Twiske

Datum: 21-08-2012
Bron: Werkgroep Oeverzwaluwen

Oeverzwaluwwand het Twiske; ©Arie Klut

Het broedseizoen 2012 van de oeverzwaluwen bij onze wand in het Twiske is helaas uitermate teleurstellend verlopen. De oeverzwaluwen kwamen op 23 maart nog wel redelijk vroeg aan en in de eerste weken van april verzamelden zich uiteindelijk 30-35 vogels. Deze aantallen bleken al minder groot dan we de laatste jaren gewend waren. Vermoedelijk is de slechte (voedsel)situatie tijdens de afgelopen winter 2011/2012 in het overwinteringsgebied (de Sahelzone in Afrika) daarvan de oorzaak. Vanwege veel droogte en dus weinig neerslag was er voor alle vogelsoorten die in de Sahel overwinteren (te) weinig voedsel. Daardoor kwamen de vogels verzwakt in Nederland aan en velen zullen de lange trektocht niet eens overleefd hebben.

Tot overmaat van ramp was het weer bij ons in de tweede helft van april en de gehele maand mei dermate slecht (koud en regenachtig) dat de oeverzwaluwen niet genoeg insecten konden vangen om op te vetten voor de eileg. Er werden in april nog wel 40-45 gangen gegraven, hoewel er zelfs nog paartjes waren die begin juni graafactiviteiten vertoonden. Veel vogels zijn ook weer vertrokken, want onze wekelijkse tellingen van de werkgroepleden van mei tot en met (half) augustus toonden aan dat er slechts 24 (eerste) broedsels zijn geweest en dus lang niet alle gegraven gangen bezet bleken. Het aantal eerste legsels was in 2011 nog 50. Ook het aantal jongen uit het eerste broedsel (normaliter 4-6) bleef nu steken op 3 tot 4. Hiermee is eveneens aangetoond dat de oeverzwaluwen in (erg) matige conditie waren tijdens dit broedseizoen.

Oeverzwaluw met nestmateriaal; ©Ingmar v.d. Brugge

Wel bleek het aantal tweede broedsels relatief hoog ten opzichte van de eerste; 17. Vanwege de erg late start van het broedseizoen (eind mei) waren ook deze tweede broedsels laat. Het laatste paartje dat nog bij de oeverzwaluwwand aan het voeren was (2 of 3 jongen), werd gezien op 15 augustus. De redenen dat er relatief veel tweede broedsels waren, moet worden gezocht in de drang van de vogels om de soort in stand te houden. Juist omdat er weinig eerste broedsels waren, zullen veel paartjes die toch succesvol zijn geweest er een tweede broedsel achteraan gedaan hebben.
Ook landelijk is al bekend dat vogelsoorten die in de Sahelzone overwinteren (o.a. de kleine karekiet) dit jaar een matig broedseizoen achter de rug hebben.

Hierbij zetten wij de broedresultaten van de laatst vijf jaar nog even op een rijtje.

Jaar Aantal eerste
broedsels
Aantal tweede
broedsels
2008 32 8
2009 46 15
2010 48 20
2011 50 29
2012 24 17

Van andere locaties in de Zaanstreek (kleine broedwanden bij De Poelboerderij in Wormer en het golfterrein in de Wijde Wormer) of in tijdelijke locaties zoals grote zandhopen zijn ons tot op dit moment (nog) geen andere broedgevallen bekend.