Visdiefjes op dak is studiemateriaal

Datum: 15-07-2017
Bron: Noordhollands Dagblad, Koos Reitsma
Foto's: Kees de Jager

Ladder op. Omdraaien. Nog een ladder op. Dan duwt hij het luik open. Ik klim achter René van Hoek aan naar het dak van het Trias VMBO in Krommenie. Hij werd er door fotograaf Wessel Mosch op gewezen dat een kolonie visdiefjes op het dak nestelt. We lopen over een smal tegelpad. Rechts liggen zonnepanelen. Links kleuren de vleugels van de school een beetje rood: ze zijn bedekt met sedum, en hier en daar wat gras. Sedum is een vetplantje dat vaak wordt gebruikt op daken. Het heeft er de eigenschappen voor: licht van gewicht, onderhoudsvriendelijk en kan heel veel vocht opnemen.

Dat laatste, daar draait het om. "Ze werken als een spons", vertelt Van Hoek, terwijl ik achter hem aan over het dak schuifel. We lopen zo voorzichtig in de hoop dat de visdiefjes niet zullen schrikken. Die 'spons' houdt het regenwater even vast op het dak, zodat bij een stortbui niet alles tegelijk de afvoer instroomt en deze mogelijk overbelast raakt.

Visdiefje

Leuke bijkomstigheid is dus dat visdiefjes het dak nu aantrekkelijk vinden om op te broeden. De eieren liggen er veilig voor predatoren als katten en vossen. Maar er blijft nog genoeg te verdedigen over. Want boven de kolonie hangen momenteel meeuwen. Ze hebben het voorzien op de kuikens die tussen de graspollen doorrennen en rondscharrelen op de delen van het dak met alleen grind. We zijn niet onopgemerkt gebleven, want de visdiefjes – althans de ouders – zijn allemaal opgevlogen. Ze hangen boven ons in de lucht. "Als je wat langer op het dak blijft en jezelf een beetje onzichtbaar maakt, keren ze terug naar hun nesten", zegt Van Hoek. "Ik heb hier al eens een paar uur gelegen en dan zie je ook dat ze de jongen gaan voeren. We denken dat het tussen de 25 en 30 broedparen zijn."

Van Hoek: "Wij als biologiedocenten vinden dit natuurlijk geweldig, maar sommige van mijn collega's zijn minder blij. Er zijn klachten over het kabaal dat de vogels maken tijdens de lessen. Vooral op warme dagen, als de ramen openstaan, stoort dat. Daar komt bij dat de opbrengst van de zonnepanelen is afgenomen, omdat er zoveel vogelpoep op zit." En ze schoonmaken, dat gaat nu even niet, net als het periodiek onderhouden van de dakplantjes door een tuiniersbedrijf. Het zou de visdiefjes kunnen verjagen. Vanwege de meeuwen en omdat we ouders met kleine visjes in hun snavel zien rondvliegen die niet durven te landen, verlaten we het dak maar weer.

Hoe bijzonder is dit, vragen we ons af. "Niet heel bijzonder", zegt ecoloog op het gebied van zeevogels Ruben Fijn van Bureau Waardenburg. "Visdieven broeden vrij regelmatig op daken." Hij noemt de Hogeschool Van Hall Larenstein in Leeuwarden als ander voorbeeld. "Maar ze zijn beschermd, en de aantallen nemen de laatste jaren af", aldus Fijn. "Vooral in het IJsselmeergebied. Op De Kreupel, een eilandje voor de kust van Enkhuizen, zat de grootste kolonie van Europa, maar het broedsucces daar is verminderd."

Visdiefje met vis

De visdiefjes op het Trias VMBO vissen vooral in de omliggende wateren, zoals de Noorder- en de Zuiderham, maar waarschijnlijk ook in het Alkmaardermeer en het Uitgeestermeer. "Vijf kilometer is niks voor een visdief", zegt Fijn. Hij adviseert de school om leerlingen te betrekken en er een onderzoeksproject van te maken. "Je kunt een camera ophangen om te volgen wat er gebeurt, en de kuikens ringen. Visdiefjes hebben geen krop waarin ze het voedsel voor de jongen opslaan. Ze vliegen met ieder gevangen visje terug naar het nest. Het is misschien leuk om te kijken op welk dieet de jongen worden grootgebracht. De kans is groot dat ze hier volgend jaar terugkeren", zegt hij. "Je zou er een meerjarenonderzoek aan kunnen koppelen." De school moet van deze buitenkans zeker gebruik maken, vindt hij. En als ze een deskundige nodig hebben die een dagje komt helpen bij het ringen, mogen ze hem bellen.

Wessel Mosch (23), die op weg naar het station dagelijks langs de school fietst, ontdekte de kolonie en bracht René van Hoek daarvan dus op de hoogte. Mosch fotografeert graag dieren en vroeg of hij een kijkje op het dak mocht nemen. "Ik kreeg een enthousiast mailtje terug", vertelt hij. "Ik ben twee keer langs geweest om foto's te maken en de tweede keer liepen er ook kuikens rond."