Standpunt van het bestuur inzake de ganzen problematiek

door Frits Schuster,
voorzitter Vogelbescherminsgwacht "Zaanstreek"
23 maart 2004

Nederland is een cultuurland, natuur zoals natuur er uit zou zien zonder ingrijpen van de mens, kom je eigenlijk niet of in zeer beperkte mate tegen.

Door de ontstaansgeschiedenis van Nederland zijn de Nederlanders altijd in de strijd tegen en met het water geweest. Luctor et Emergo ('Ik worstel en kom boven') is een spreuk die iedere Nederlander wel kent. Door die eeuwenlange strijd tegen en met het water zijn cultuurlandschappen zoals polders en veenweiden ontstaan waar de Nederlanders veeteelt en akkerbouw konden bedrijven.

Door het jarenlange gebruik, begrazing en bewerking van dit cultuurland trok dit bepaalde soorten dieren aan. Bij de vogels in het cultuurland dat wij kennen, waren en zijn dat nog steeds de weide- en watervogels.

De laatste jaren echter vinden er grote veranderingen plaats in het gecultiveerde (veen)weide- en polderlandschap waardoor de bekende weide- en watervogels, die jaar in jaar uit massaal onze gebieden als zomergebied bezochten om eieren te leggen en jongen groot te brengen, steeds zeldzamer worden.

Dit heeft onder andere te maken met het gegeven dat het veenweide- en polderlandschap aan veran-deringen onderhevig is als gevolg van het feit dat veenweide- en poldergebieden bijna niet meer worden begraasd of waar op een andere manier gras of struiken worden kortgehouden.

Eigenlijk gaat de natuur hier weer zijn gang en dat is nou net iets wat we in dit geval niet willen. We zijn gewend, zelfs gehecht geraakt aan dit cultuurlandschap met daarin het daarbij behorende leven. We hebben de weide- en watervogels geadopteerd als ware het onze eigen kinderen en we willen ons ook met de opvoeding bemoeien. We zijn er eigenlijk best trots op dat ze door ons ingrijpen ieder jaar weer terugkomen.

Binnen de Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek" zijn er werkgroepen opgericht die zich met deze opvoeding bezig houden. Veenweidegebieden worden in samenwerking met andere natuurorganisa-ties weer leefbaar gemaakt voor onze weide- en watervogels, struiken worden verwijderd, bomen worden gerooid en de waterstand wordt gereguleerd.

We organiseren excursies, lezingen, dia-avonden en geven cursussen, we doen er eigenlijk alles aan om ons cultuurlandschap te behouden.

De Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek" heeft in dit kader zich dan ook ten doel gesteld de instandhouding en waar mogelijk verbetering van de vogelstand in de Zaanstreek en daarbuiten na te leven.

De Vogelbeschermingswacht tracht dit doel dan ook te bereiken door:

  • Het bevorderen van de naleving van bepalingen en voorschriften op het gebeid van bescherming van vogels;
  • Het verspreiden en propageren van de vogelbescherminggedachte;
  • Het verwerven van steun bij overheden, corporaties en particulieren;
  • Alle overige haar ten dienste staande wettelijke middelen in de ruimste zin van het woord.

Als vervolg hierop heeft het bestuur een standpunt ingenomen ten opzichte van de verwilderde boerenganzen, ook wel 'soepganzen' genoemd, die in grote getale het leven van dieren en planten in bepaalde cultuurgebieden bijna onmogelijk maken.

Verwilderde boerenganzen kennen geen natuurlijke vijanden, waardoor de populatie, ooit ontstaan uit een mogelijk uit de hand gelopen hobby van een pluimveehouder, door de jaren heen onder andere door kruising met grauwe ganzen, steeds groter is geworden. Ze domineren hierdoor volledige veenweide gebieden, vreten die kaal, laten hun mest achter en zoeken een ander stuk grasland op. Dit niet alleen voor de winterperiode zoals dat met de vele ganzen als wintergast het geval is, nee, ze blijven hier het gehele jaar rond en nemen jaar na jaar massaal toe.

Boeren hebben hier grote problemen mee. Weide- en watervogels die daar eigenlijk ook horen, hebben weinig kans. Als er niet wordt ingegrepen, dan wordt dit ganzenprobleem een echt probleem en verliest

het veenweidelandschap waar de ganzen alles hebben weggevreten al zijn glorie en blijft er een troosteloos volledig kaal landschap over. De ganzen zullen na het creëren van dit landschap op zoek gaan naar nieuwe graslanden en ook die weer achterlaten als voornoemd.

We hebben met zijn allen jaren aan de kant gestaan en toegekeken hoe dit jaar na jaar erger werd. Het bestuur is dan ook van mening dat wij dit als Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek" niet langer mogen aanzien en dat er ingegrepen moet worden.

Wij zijn als bestuur niet tegen ganzen als zodanig, het zijn prachtige vogels, we zijn echter wel tegen het gegeven dat bepaalde soorten zo dominant worden dat het door ons gecreëerde cultuurlandschap het onderspit dreigt te delven.

Dit betekent dat de mens maatregelen moet nemen om het cultuurlandschap dat ooit door ons ingrijpen is ontstaan en dat ons zo lief is, weer in oude glorie te herstellen.

Helaas kan dit niet meer op een diervriendelijke manier, we hebben met zijn allen te lang gewacht. Op dit moment is afschot (niet in broedtijd) of wegvangen en vergassen de enige mogelijkheid om het probleem van deze verwilderde boerenganzen op te lossen.

Omdat de Vogelbeschermingswacht geen terreineigenaar is, moet het afvangen en/of afschieten door de daartoe bevoegde instanties op een door de wet toegestane manier worden uitgevoerd. De Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek" staat hier niet afwijzend tegenover.

Wat belangrijk is, is dat er door de beheerder per jaar een (beheers)plan moet worden getrokken, om te voorkomen dat deze populatie weer zal toenemen. Een optie is eieren zodanig te bewerken dat ze niet uitkomen.

In het kort komt het standpunt van de Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek" op het volgende neer:

Het bestuur van Vogelbeschermingswacht "Zaanstreek"

  • staat voor het behoud van ons 'Cultuur'- landschap.
  • staat voor gelijke kansen voor elk dier, elke plant en al wat leeft.
  • is van mening dat overheersende populaties die het karakter van deze cultuurlandschappen verregaand aantasten niet zijn gewenst.
  • staat niet negatief tegenover wettelijke toegestaan regulerend optreden, een en ander zoals beschreven in de Flora- en Fauna wet.
  • is van mening dat er waarnodig aanvullend beheer moet plaatsvinden, dit in overleg met natuurorganisaties en landeigenaren.