Zaanse kerkuil vliegt naar Noorwegen

Datum: 5 april 2021
Bron: Rein Beentjes, werkgroep Roofvogels & Uilen

Het ringen van kerkuilen doe je in de eerste plaats als hobby, maar óók om bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek naar de geboorte, verspreiding, soorttotalen etc. van deze soort. En altijd – natuurlijk – in de hoop om ooit een bijzonderheid teruggemeld te krijgen, in het geval dat een uil elders wordt aangetroffen…

1400 in plaats van 60 kilometer

Die hoop op een bijzonderheid werd bij mijn vaste vogel- en ringmaat Michiel Kok en mij half maart bewaarheid: op vrijdagmorgen 19 maart ontving ik een e-mail van het Vogeltrekstation (VTS), waar alle ringgegevens worden beheerd en bewaakt. Al snel denk je dan: "Ojee, zal ik iets fout hebben gedaan?" want het Vogeltrekstation kent, terecht, nogal een streng protocol met betrekking tot het ringen van vogels.
Maar al snel kwam ik erachter dat dit wel een heel bijzondere e-mail was. Miriam van het VTS meldde mij dat een door ons geringde kerkuil op 12 maart is gevonden in… Noorwegen!
Noorwegen? Las ik het goed? Ja, het stond er echt. De meest verre melding tot nu toe van een door ons geringde kerkuil was afkomstig van ongeveer 60 kilometer verderop… en nu dan deze melding uit Noorwegen, 1400 kilometer naar het noorden!

Vindplaats kerkuil

De kerkuil werd dood aangetroffen in een schuur in Sandefjord.

Vel over been

Kerkuil gevonden in Noorwegen

De dode kerkuil in Sandefjord (©Olav Nordhus)

Het bleek dat "onze" kerkuil, nummer x.xxx.530, dood was aangetroffen in een schuur in Sandefjord, Noorwegen. Uitgehongerd, als gevolg van de gevallen sneeuw en mogelijk door de vermoeienissen van de verre reis. Het dier was slechts 205 gram licht, vel over been dus.
De boer die de uil vond, wilde het beest eerst weggooien, maar gelukkig was er een kennis die het toch wel raadzaam vond om de vondst te melden bij de plaatselijke vogelwerkgroep. Andrew C. Clarke uit het plaatsje Horten, een ringer en fervent dierenfotograaf (zie www.photobirder.net), kreeg het beest in handen en wist meteen dat ze met een bijzondere vondst te maken hadden.
Clarke stuurde een e-mail naar het Vogeltrekstation in Nederland, om verdere gegevens op te vragen; Miriam bleek in staat uit het systeem op te duikelen, dat wíj de kerkuil geringd hadden, en hierop zij stuurde ons een bericht.
Nog vol van deze "topscore", schreef ik Andrew terug en in de loop van enkele dagen wisselden we enthousiast alle gegevens uit.

Noorse én Nederlandse primeur!

De waarneming van onze kerkuil in Vestfold og Telemark, de provincie waar hij gevonden werd, blijkt pas de vierde(!) waarneming in de historie te zijn geweest, in dit gebied van 17.500 km2.
Andrew zette de drie voorgaande waarnemingen voor ons op een rijtje:

  • In 1934: 1 kerkuil afgeschoten(!)
  • In 1962: 1 dode kerkuil gevonden
  • In 2005: 1 kerkuil aldaar geringd

Maar wat voor ons van nog veel groter belang was, het betrof hier de eerste Nederlandse kerkuil ooit die vanuit Noorwegen terug-gemeld is!

Een beter lot verdiend

De vondst wordt door Andrew van dermate groot belang geacht, dat hij een poging gaat wagen om de uil op te zetten en het in een museum onder te brengen.
Toen ik mijn ringbestanden raadpleegde, bleek dat we de uil op 28 augustus 2020 geringd hebben op een boerderij op de grens van Assendelft. Het nest bestond uit vijf jongen en werd uitgebroed in een nestkast die elk jaar succesvol is. De betreffende uil werd door ons geregistreerd als 'Vrouw; 359 gram zwaar en ongeveer 46 dagen oud'.
Helaas is het avontuurlijke dier dus nog geen jaar oud geworden. Als we ervan uit mogen gaan dat het uitvliegen zo in de periode van half tot eind september plaatsvond, heeft zij slechts een goed half jaar in vrijheid doorgebracht, in een koud en nat najaar en vervolgens in een strenge koude-periode tijdens de winter. Het dappere beest had een beter lot verdiend…

Gouden franje

Uiteraard heb ik direct de kasthouder op het adres waar de uil is grootgebracht geïnformeerd: ook hij toonde zich uitermate verrast, temeer omdat op hetzelfde adres enkele jaren geleden een torenvalk is geboren, die in het jaar daarop werd teruggemeld in Pingjum, Friesland… naast de vakantiewoning van de schoonvader van deze boer!
Ja, we mogen gerust spreken van een broedadres met een paar bijzondere, gouden randjes…